Aramaio ezagutu

Historia egin duten emakumeak

Jose Mari Velez de Mendizabal

Elvira de Leyba

1457. urtean. 
Limitadoan dauden lurren usufruktua eman zion Otxandioko herriari, herentzian. Historia liburuetatik ezaguna den Juan Alonso de Muxika, Aramaioko kondearen ama izan zen.

 

Jose Mari Velez de Mendizabal

Ibabeko Berta

XV. mendearen bukaeran
Kondairaren arabera, Ibabe baserriko emakume honek Aramaioko kondearen perna-eskubidearekin (derecho a la primera noche) amaitu zuen.

 

Jose Mari Velez de Mendizabal

Pilar Calixta Amilburu Elorza

1871-XX. 
Txikitatik musikarako talentu berezia izan zuen. Pianojolea izan zen. Pedro Arexolaleibarekin ezkondu zen, aitaren onespenik gabe, Marinera (Eskoriatza). Bertako elizako organoa jotzen zuen baina ez meza orduan, emakumea izateagatik debekatuta baitzegoen.

 

Jose Mari Velez de Mendizabal

Maria Cruz Guruzeta Unzueta

1871-1934. 
Areatzara joan zen bizitzen, ezkonduta. Emagina izan zen eta Areatzako “Emakume Abertzale Batza” erakundearen sortzailea 1932an. Politikaria, garaiko mitinetan hartu zuen parte. Gaur egun, Areatzan du bere izenean plaza bat.

 

Jose Mari Velez de Mendizabal

Maria Trojaola Azpeitia

1881-1953.
Petrikilo, kurandera, bezala zen ezaguna. Oso trebea zen hezurretako minekin eta herritik kanpoko jende asko etortzen zen erremedio eta berak prestatzen zituen sendagaien bila. Beragandik asko ikasi zuen Rosali bere alabak, gero herriko emagina izan zena.

 

Jose Mari Velez de Mendizabal

Felipa Etxebarria Altuna.

1905-1993
Salazan baserrian jaioa. Herriko telefonista lanak egin zituen gerra aurretik. PNVko kide, kartzelan ere egon zen 2 urtez. Aramaioko Poxpolinak dantza taldea sortu zuen gerra aurretik.

 

Jose Mari Velez de Mendizabal

Lucia Arrieta Larrañaga (Lutxi)

1916-2003.
Jostuna izan zen eta eskolak ematen zien herriko neskei. Ezaguna egin zen, herritik kanpo ere, ezkontzeko soineko onenak egiten zituelako. Urte askotan, Aramaioko estankoaren titularra ere izan zen.

 

Jose Mari Velez de Mendizabal

Micaela Portilla Vitoria

1922-2005.
Gasteizen jaio zen. Irakasle izan zen eskola desberdinetan, baita Untzilla auzoan ere 1945ean. Arte eta historia liburuak argitaratu zituen eta hauetan, Aramaioko artelanak ere bildu zituen.

 

Jose Mari Velez de Mendizabal

Maria Teresa Irasuegi Larrañaga (Maritere)

1923-2015.
Udaletxeko idazkaria izan zen urte askotan eta baita liburuzaina ere. Eskulanetan abila zen, eta sarritan Lutxi bere lehengusuari laguntzen zion soinekoak prestatzen. Asko bidaiatu zuen, herriko beste emakume talde batekin.

 

Jose Mari Velez de Mendizabal

Margari Arana Urzelai

1925-2015.
Jakinmin handiko emakumea izan zen, ikasi nahi izan zuen, baina gerrak eragotzi zion. Aramaioko jubilatuen elkartearen sortzaileetariko bat izan zen, 1983. urtean eta lehendakaria izan zen.

 

Jose Mari Velez de Mendizabal

Timotea Etxebarria Altuna

1942-2009.
Solaia baserrian jaioa, betidanik artzai. Ezkondu ondoren Elorrion bizi izan zen, baina egunero etortzen zen Aramaiora, artaldea auzo ezberdinetako zelaietan ibiltzen.

 

Jose Mari Velez de Mendizabal

Blanka Mendialdua Elorza

1948-2020.
Etxaguengo Etxebarria baserrian jaioa, herriko andereño izan zen urte askotan. Herrigintza oinarri, elkarte askotako eragile izan zen: Papargorri, Andra Mari kofradia, ASE,…

 

Informazio praktikoa